| Λατινική φράση | Μετάφραση |
| a bene placito |
για ευχαρίστηση |
| a capite ad calcem |
από την κορφή ως τα νύχια |
| a contrario |
απεναντίας, από την άλλη πλευρά |
| a deo rex, a rege lex |
από το θεό βασιλιάς, από το βασιλιά νόμος
|
| a posse ad esse |
από το δυνατό στο υπαρκτό |
| ab initio |
εξαρχής |
| ab ovo |
από το αβγό (μτφ. εξαρχής) |
| absum |
απών |
| adsum |
παρών |
| acta non verba |
πράξεις, όχι λόγια |
| ad absurdo |
δια της εις άτοπον απαγωγής |
| ad finem |
μέχρι τέλους |
| ad gloriam |
εις δόξαν |
| ad honores |
τιμητικώς
|
| ad infinitum |
επ' άπειρον |
| ad libitum |
κατά βούληση |
| ad litteram |
κατά γράμμα |
| ad nauseum |
μέχρι αηδίας |
| ad rem |
επι του θέματος, επί του σημείου |
| ad unum |
μέχρις ενός |
| ad usum |
ως είθισται |
| ad valorem |
επί της αξίας (για φόρους, δασμούς κλπ) |
| ad vitam |
για τη ζωή |
| addendum |
πρέπει να προστεθεί |
| ad utrumque paratus |
δια παν ακραίο ενδεχόμενο |
| aequo animo |
με ήρεμο μυαλό |
| amantes amentes |
οι ερωτευμένοι, τρελοί |
| annus bisextus |
δίσεκτο έτος |
| annus horribilis |
τρομερός χρόνος |
| annus mirabilis |
θαυμαστό έτος |
| antebellum |
προπολεμικά |
| aperto libro |
πρόχειρα |
| arbor mirabilis |
το δέντρο της γνώσης |
| arcana imperii |
μυστικά του κράτους |
| arguendo |
χάριν επιχειρηματολογίας |
| arrectis auribus |
με τεντωμένα αυτιά |
| ars gratia artis |
η τέχνη για τη τέχνη |
| aude sapere |
να τολμήσεις να γνωρίζεις |
| aurea mediocritas |
χρυσή μετριότητα |
| aut caesar aut nihil |
ή καίσαρας ή τίποτα |
| aut vincere aut mori |
νίκη ή θάνατος |
| auxilio ab alto |
με βοήθεια άνωθεν |
| bellum omium contra omnes |
πόλεμος όλων εναντίον όλων (T. Hobbes) |
| bene meritus |
το αξίζει |
| bonis avibus |
με καλούς οιωνούς |
| caput mundi |
κεφαλή του κόσμου |
| causa mortis |
αιτία θανάτου |
| ceteris paribus |
αν όλα τα άλλα είναι ίδια |
| confessio fidei |
ομολογία πίστεως |
| consensu omnium |
κοινή συναινέσει |
| contemptus mundi |
περιφρόνηση για τον κόσμο |
| corpus delicti |
το σώμα του εγκλήματος |
| cum grano salis |
με κόκκο αλατιού (έκφραση δυσπιστίας -Πλίνιος) |
| custos morum |
προστάτες της ηθικής |
| crux criticorum |
κύκλος κριτικών |
| dante deo |
δώρο θεού |
| De Civitate Dei |
για την Πολιτεία του Θεού (Ιερός Αυγουστίνος) |
| de nihilo nihil |
τίποτα [δεν προέρχεται] από τίποτα |
| de novo |
εκ νέου |
| de proprio motu |
αυθορμήτως |
| deceptio visus |
οφθαλμαπάτη |
| delirium tremens |
τρομώδες παραλήρημα |
| deo volente |
θεού θέλοντος |
| deus ex machina |
ο από μηχανής θεός |
| dextro tempore |
εν ευθέτω χρόνω |
| dies irae |
μέρα οργής |
| dies faustus |
ευτυχισμένη μέρα |
| divide et impera |
διαίρει και βασίλευε |
| dixi |
είπα! |
| doli capax |
ικανός για το έγκλημα |
| do ut des |
[σου] δίνω και [μου] δίνεις |
| e contrario |
από αντίθετη άποψη |
| e pluribus unum |
από πολλά ένα (μότο των HΠA) |
| ecce homo |
ίδε ο άνθρωπος (φράση του Πιλάτου από την Vulgata) |
| ecce signum |
ιδού το σημάδι (η απόδειξη) |
| et passim |
κι άλλα, διάσπαρτα, στις σελίδες (βιβλιογραφικός όρος) |
| ex abrupto |
χωρίς ετοιμασία, πρόχειρα, αιφνιδιαστικά |
| ex animo |
από καρδιάς, ειλικρινά |
| ex ante |
από πριν (βασισμένο σε αρχικές εκτιμήσεις) |
| ex dono |
δωρεάν |
| ex dolo |
με δόλο, με πρόθεση |
| ex gratia |
σαν χάρη, τιμητικά |
| ex more |
σύμφωνα με το έθιμο |
| ex opere operato |
από δουλειά που έχει γίνει, εκ των πεπραγμένων |
| ex post facto |
εκ των υστέρων |
| ex proprio motu |
εθελοντικά |
| ex silentio |
λόγω σιωπής (λόγω μη αντίθετης επιχειρηματολογίας) |
| ex tempore |
παρορμητικά, πρόχειρα |
| flagrante delicto |
επ’ αυτοφόρω |
| fluctuat nec mergitur |
κλυδωνιζόμενο [αλλά] μη βυθιζόμενο |
| genius loci |
το πνεύμα του τόπου |
| gens togata |
το γένος με την τήβεννο (οι Ρωμαίοι) |
| hoc signo victor eris |
εν τούτω νίκα |
| imprimatur |
τυπωθείτω |
| imprimis |
καταρχήν |
| in abstracto |
θεωρητικά, αφηρημένα |
| in actu |
στην πράξη |
| in aeternum |
στην αιωνιότητα |
| in camera |
στο δωμάτιο, ιδιαιτέρως, κατ’ ιδίαν |
| in casu |
σε περίπτωση |
| in esse |
εν τω γεννάσθαι |
| in fine |
στο τέλος, τελικά |
| in infinitum |
επ’ άπειρον |
| in libris libertas |
στα βιβλία ελευθερία |
| in limine |
στο κατώφλι, στην αρχή |
| in loco |
στη θέση |
| in medias res |
στη μέση των πραγμάτων |
| in nomine patris et filii et spiritus santi |
εις το όνομα του Πατρός, και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος |
| in omnia paratus |
έτοιμος για όλα, πανέτοιμος |
| in perpetuum |
για πάντα |
| in posterum |
μέχρι την επομένη |
| in praxi |
στην πράξη |
| in propria persona |
αυτοπροσώπως |
| in re |
αναφορικά με |
| in se |
καθ’ ευατό |
| in toto |
συνολικά, εν συνόλω |
| index librorum prohibitorum |
λίστα απαγορευμένων βιβλίων |
| inter allias (ή allia) |
μεταξύ των άλλων |
| interpretatio extensiva |
διασταλτική ερμηνεία |
| inter nos |
μεταξύ μας |
| inter se |
μεταξύ τους |
| intra muros |
εντός των τειχών |
| ius sanguinis |
Δίκαιο του αίματος |
| ius soli |
Δίκαιο του εδάφους |
| januis clausis |
κελκεισμένων των θυρών |
| jure et facto |
Με βάση το δίκαιο [αλλά] και τα γεγονότα |
| justa causa |
νόμιμη [δίκαιη] αιτία |
| lapsus alumni |
λάθος γενόμενο |
| lex non scripta |
άγραφος νόμος |
| lex lata |
το ισχύον Δίκαιο |
| licet |
επιτρέπεται |
| locus delicti |
ο τόπος του εγκλήματος |
| locus standi |
το μέρος που στέκεσαι |
| lucrum ex re |
κέρδος από την ουσία του πράγματος |
| magnum malum |
μεγάλο κακό |
| malis avibus |
με κακούς οιωνούς |
| maximus in minimis |
τα μεγαλύτερα στα μικρότερα |
| me fallit |
δεν ξέρω |
| mellioribus annis |
σε καλύτερα χρόνια |
| mens rea |
ένοχος νους |
| meum et tuum |
δικό μου και δικό σου |
| mirabile visu |
θαυμαστό θέαμα |
| modificatis modificandis |
έχοντας αλλάξει αυτά που μπορούσαν ν' αλλάξουν |
| modus agendi |
τρόπος ενέργειας, μέθοδος |
| multum in parvo |
πολύ σε λίγο |
| ne plus ultra |
δεν έχει παραπέρα, δεν υπάρχει τίποτε πιο πάνω |
| nemo malus felix |
κανείς κακός ευτυχής |
| nihil ad rem |
δεν έχει να κάνει τίποτα με αυτό |
| nihil obstat |
τίποτε δεν εμποδίζει |
| nolens volens |
εκών άκων |
| non quis, sed quid |
όχι ποιο αλλά τι |
| non sequitur |
δεν ακολουθεί, δεν βγάζει νόημα |
| novus homo |
νέος [και ανερχόμενος] άνθρωπος |
| nox noctis est nostri |
η νύχτα είναι δική μας |
| nudum pactum |
γυμνή συμφωνία (με ανεφάρμοστους ή άνευ σημασίας όρους) |
| nulli secundus |
δεύτερος σε κανέναν (πρώτος) |
| nunc aut nunquam |
τώρα ή ποτέ |
| obscurum per obscurius |
[εξηγείται] το ακατανόητο με το πιο ακατανόητο |
| onus probandi |
το βάρος της απόδειξης |
| Optimus Maximus |
Ο άριστος και μέγιστος (επίθετο του Δία) |
| paucis verbis |
με λίγα λόγια |
| per diem |
κάθε μέρα |
| per mensem |
μηνιαίως |
| placet experiri |
είναι ευχάριστο να δοκιμάζεις |
| plusque minusque |
λίγο –πολύ |
| police verso |
με αντίχειρες προς τα κάτω |
| post coitem |
μετά τη συνουσία |
| post factum |
μετά το γεγονός |
| prima facie |
εκ πρώτης όψεως |
| primum inter pares |
πρώτος μεταξύ ίσων |
| pro aris et focis |
υπέρ βωμών και εστιών |
| probatum est |
είναι αποδεδειγμένο |
| pro hac vice |
γι’ αυτήν την περίπτωση |
| pro rata |
αναλογικά, κατ'αναλογίαν |
| quantum sufficit |
όσο χρειάζεται |
| quieta non movere |
μην ταράζεις τα ήρεμα [νερά] |
| rara avis |
σπάνιο πτηνό (φράση του Γιουβενάλη) |
| religio loci |
τοπική θρησκεία [ή δοξασία] |
| res communis usus |
κοινόχρηστα πράγματα |
| res gestae |
τα πεπραγμένα |
| res judicata |
δεδικασμένα |
| res publica |
τα δημόσια πράγματα, η πολιτεία, τα δημόσια αγαθά |
| respice finem |
σκέψου το αποτέλεσμα |
| semper fidelis |
πάντα πιστός (μότο και των US Marines) |
| sal Atticum |
Αττικόν αλάτι (πνεύμα) |
| sancta simplicitas |
ιερή απλότητα (αφέλεια) |
| sanctum sanctorum |
άγιο των αγίων |
| se defendendo |
εν αμύνη |
| semper idem |
πάντα ο ίδιος (Κικέρων) |
| semper paratus |
πάντα έτοιμος |
| sensu lato |
με την ευρεία έννοια |
| sensu stricto |
με τη στενή έννοια |
| sexus infirma |
το αδύναμο φύλο |
| sic erat in fatis |
έτσι ήταν μοιραίο |
| sic faciunt omnes |
έτσι κάνουν όλοι |
| sic passim |
έτσι παντού (βιβλιογραφικός όρος) |
| sic vita est |
έτσι είναι η ζωή |
| sine die |
χωρίς μέρα, μτφ., επ’ άπειρον |
| sine sole sileo |
χωρίς ήλιο σωπαίνω (σε ηλιακά ρολόγια) |
| siste, viator |
στάσου διαβάτη (επιγραφή σε ρωμαϊκούς τάφους) |
| sotto voce |
με χαμηλή φωνή |
| status quo ante |
η πρϋπάρχουσα κατάσταση |
| sub poena |
υπό ποινή |
| sub rosa |
κάτω από το τριαντάφυλλο, μτφ. μυστικά |
| sub secreto |
μυστικά |
| summum bonum |
το ύψιστο αγαθό |
| suo loco |
στη [σωστή του] θέση |
| summum opus |
το ύψιστο έργο |
| tempus fugit |
ο χρόνος φεύγει |
| terra firma |
στερεό έδαφος |
| terra nullius |
γη κανενός, ακατοίκητο μέρος, no man's land |
| totis viribus |
με όλη τη δύναμη |
| ubi supra |
όπως ανωτέρω |
| ultra vires |
εκτός δικαιοδοσίας |
| una voce |
ομόφωνα |
| unum et idem |
ένα και το αυτό |
| urbi et orbi |
στην πόλη (Ρώμη) και στην Υφήλιο (στα έγγραφα του Πάπα) |
| vade in pace |
ύπαγε εν ειρήνη (Ρωμαϊκός αποχαιρετισμός) |
| via media |
η μέση οδός |
| virgo intacta |
αγνή παρθένα |
| vis maior |
ανωτέρα βία |
| viva voce |
ζωηρή φωνή |
| vivat rex |
ζήτω ο βασιλεύς |
| vocabula artis |
τεχνικοί όροι |
| volens et potens |
πρόθυμος και ικανός |
| volo, non valeo |
θέλω, δεν μπορώ |
| vox populi |
φωνή λαού |
Μοιραστείτε το
