Γνωμικολογικον

Αποφθέγματα, Γνωμικά, Αφορισμοί, Ρητά, Παροιμίες
 
 
 

Αρχαίες Ελληνικές Παροιμίες


Gnomikologikkon

Αρχαία ρητά τα οποία απέκτησαν χαρακτήρα παροιμιών ή παροιμιακών φράσεων. Δεν αποδίδονται σε μια συγκεκριμένη πηγή, αν και η προέλευση κάποιων μπορεί να ανιχνευθεί στον Όμηρο ή στον Αίσωπο. Εμφανίζονται σε διάφορα έργα της αρχαίας γραμματείας και σε ανθολογίες γνωμικών της ύστερης αρχαιότητας ή του Μεσαίωνα.

Καλό & Κακό

  • Ουδέν κακόν αμιγές καλού.
  • Ουδέν κακόν ραδίως απόλλυται.
  • Κακόν κακού ου άπτεται.
  • Μικρόν κακόν, μέγα αγαθόν.

Πεπρωμένο

  • Το πεπρωμένον φυγείν αδύνατον.

Θρησκεία & Θεός

  • Από Θεού άρξασθαι.
  • Ανενδεής ο Θεός.
  • Οψέ θεών αλέουσι μύλοι, αλέουσι δε λεπτά.

Κόλαση

  • Ο Τάρταρος τοσούτον από γης διάστημα, όσον απ’ ουρανού γη.

Μέλλον

  • Από κύλικος μέχρι χειλέων πολλά πέλει.

Ηλικίες

  • Ήλιξ ήλικα τέρπει.

Γηρατειά

  • Αετού γήρας κορύδου νεότης.
  • Γραυς χορεύει.
  • Δις παίδες οι γέροντες.
  • Μήποτ’ ευ έρδειν γέροντα.
  • Πάλιν γαρ αύθις παίς ο γηράσκων ανήρ.

Ήλιος

  • Ουδέν κρυπτόν υπό τον ήλιον.

Βροχή

  • Ράβδος εν γωνία, άρα βρέχει.

Νερό

  • Κοσκίνω ύδωρ αντλείς.

Νύχτα

  • Εν νυκτί βουλή.

Φωτιά

  • Των οικιών ημών εμπιμπραμένων, ημείς άδομεν.

Απόσταση

  • Ο Τάρταρος τοσούτον από γης διάστημα, όσον απ’ ουρανού γη.

Χαρακτήρας

  • Η χάρις αλλάξαι την φύσιν ου δύναται.
  • Οία η μορφή, τοιάδε και η ψυχή.

Νους

  • Ξίφος τιτρώσκει σώμα, τον δε νουν λόγος.

Καταγωγή

  • Κακού κόρακος κακόν ωόν.

Γέλιο

  • Αιάντειος γέλως.

Ρούχα

  • Είματα ανήρ.

Εξωτερική Εμφάνιση

  • Οία η μορφή, τοιάδε και η ψυχή.
  • Όψιν είδες, περί της γνώμης μη εξέταζε.

Ομορφιά

  • Μέλιτος μυελός.

Υγεία

  • Νους υγιής εν σώματι υγιεί.

Γιατροί

  • Φιλούσι ιατροί λέγειν τά φαύλα μείζω.
  • Άλλων ιατρός, αυτός έλκεσι βρύων.

Οπτικό πεδίο

  • Εκ του οράν το εράν.
  • Τυφλός τω τοίχω επερειδόμενος, έως ώδε ο κόσμος έφη.

Τύχη

  • Αεί γαρ πίπτουσιν εύ οι Διός κύβοι.
  • Θεού θέλοντος καν επί ριπός πλέοις.

Ομοιότητα

  • Αεί κολοιός παρά κολοιώ ιζάνει
  • Έγνω δε φωρ τε φώρα και λύκος λύκον.

Γυμνό

  • Γυμνός ως εκ μήτρας.

Ικανοποίηση

  • Βους επί φάτνην.

Χαρά

  • Έασον αυτόν χαίρειν.

Έκπληξη

  • Σίτου σπαρέντος κριθή έφυ

Θλίψη & Πόνος

  • Αγέλαστος πέτρα.

Κλάμα & Δάκρυα

  • Μεγαρέων δάκρυα.

Φόβος

  • Αδεές δέος.

Ενοχή

  • Λύκος εν αιτία γίνεται καν φέρει καν μη φέρει.

Αξιολόγηση

  • Ο μη χείρων, βέλτιστος.
  • Όψιν είδες, περί της γνώμης μη εξέταζε.

Αξία & Ικανότητα

  • Αετού γήρας κορύδου νεότης.
  • Κάμηλος και ψωριώσα πολλών όνων φορτία ανατίθεται.

Τόλμη & Θάρρος

  • Γενναίος εί εκ βαλαντίου.
  • Πάντα κακοί τολμώσι.

Αυτονομία

  • Ουαί τω μη τοις ιδίοις όνυξι ξυομένω.

Υπευθυνότητα

  • Ο τρώσας και ιάσεται.
  • Ουχ εύδει ποιμήν.

Μετριοφροσύνη

  • Καν ευτυχήσας της φακής μνημόνευε.
  • Τραγικός πίθηκος.

Γενναιοδωρία

  • Αι χάριτες γυμναί.

Αδράνεια & Τεμπελιά

  • Αργοίς αιών εορτά.

Πάθη & Αμαρτίες

  • Άκαιρος εύνοια ουδέν έχθρας διαφέρει.
  • Πολλοίς αρέσκει τα του βίου χείρονα.

Ελαττώματα

  • Ουκ έστι χώρα άνευ σκωλήκων.

Άγνοια

  • Περί άλα και κύαμον.
  • Ουδέ τα τρία Στησιχόρου γνώναι.

Καυχησιολογία

  • Μη μέγα επαρθής, ίνα μη μείζον κατενεχθής.

Βλακεία

  • Φευ της ανοίας!
  • Μωραίνει Κύριος ον βούλεται απολέσαι.
  • Υπερήδεται άφρονι άφρων.
  • Ανόητος νεοσσός εκών, δείκνυσι την εαυτού νεοσσιάν.

Αναποτελεσματικότητα

  • Σύρβα τύρβα.
  • Τριχολογείν και τρίχας αναλέγεσθαι
  • Σίτου σπαρέντος κριθή έφυ
  • Ελαίω πυρ σβεννύεις.

Αχαριστία

  • Άμ’ ηλέηται και τέθνηκεν η χάρις.

Πλεονεξία

  • Κύων παρ’ εντέροις.

Ισχυρογνωμοσύνη

  • Όνος ύεται.

Δύσκολοι χαρακτήρες

  • Κόρακος εξελεύσεται «κρα».
  • Άλλος ούτος Αεροπαγίτης.

Προκαταλήψεις

  • Λύκος εν αιτία γίνεται καν φέρει καν μη φέρει.

Απάθεια

  • Παρά κωφόν αποπαρδείν.
  • Των οικιών ημών εμπιμπραμένων, ημείς άδομεν.
  • Εμού θανόντος γαία πυρί μιχθήτω.
  • Χάλαζα αίγα δέρει, αυτή δε την ουράν άνω.
  • Ούθ’ ύεται ούθ’ ηλιούται.

Δειλία

  • Οίκοι μεν λέοντες, εν μάχη δ’ αλώπεκες.

Φθόνος & Ζήλια

  • Φθονερόν αεί των γειτόνων όμμα.

Υποκρισία

  • Μεγαρέων δάκρυα.
  • Άλλων ιατρός, αυτός έλκεσι βρύων.

Ανοχή

  • Ο μη χείρων, βέλτιστος.
  • Ο σιωπών συναινεί.

Απαξίωση

  • Κακόν άγγος ου κλάται.
  • Αγροίκου μη καταφρόνει ρήτορος.
  • Πάππος ακάνθης.
  • Άλλος ούτος Ηρακλής.
  • Ελεύθεραι αίγες αρότρων.
  • Πέλεθος αρτίως κεχεσμένος.
  • Τέμνει σου το ξίφος ύδωρ, η δε σπάθη σου χιόνα.

Αποδραματοποίηση

  • Αδεές δέος.

Ανωτερότητα

  • Αετός εν νεφέλαις.
  • Ελέφας μυν ουχ αλίσκει.
  • Αετός μυίας ου θηρεύει.

Αχρειότητα

  • Πάντα κακοί τολμώσι.
  • Γυψ κόρακα εγγυάται.
  • Έγνω δε φωρ τε φώρα και λύκος λύκον.

Πονηριά

  • Αλωπεκίζειν προς ετέραν αλώπεκα.
  • Μη προς εμέ τα ποικίλα.
  • Ουδείς εκών πονηρός ουδ’ άκων μάκαρ.
  • Ποικιλώτερος ύδρας.

Καχυποψία

  • Επαινούμενος, μη πάντα πίστευε.

Απόρριψη

  • Μη προς εμέ τα ποικίλα.

Υπερβολές

  • Το γαρ ηδύ, εάν πολύ, ου τι γε ηδύ.
  • Φιλούσι ιατροί λέγειν τά φαύλα μείζω.

Θυμός

  • Ο μαινομένοις μη συμαινόμενος ούτος μαίνεται.

Φυγή

  • Ει μεν διώκει σε βασιλεύς, φύγε· ει δε Θεός, κάθου.

Γείτονες

  • Γαμείν δε μέλλων βλέψον εις τους γείτονας.
  • Οξύτερον οι γείτονες βλέπουσι των αλωπεκέων.
  • Φθονερόν αεί των γειτόνων όμμα.

Αλληλεπίδραση

  • Ο μαινομένοις μη συμαινόμενος ούτος μαίνεται.

Αγάπη & Έρωτας

  • Αφροδίσιος γαρ όρκος ουκ εμποίνιμος.
  • Εκ του οράν το εράν.

Άντρας & Γυναίκα

  • Τας μεν κόρας άνδρας ευρείν δει, τας δε γυναίκας σώζειν τους έχοντας.

Γάμος

  • Γάμος γαρ ανθρώποισιν ευκταίον κακόν.
  • Γαμείν δε μέλλων βλέψον εις τους γείτονας.

Γονείς

  • Μη έριζε γονεύσι καν δίκαια λέγεις.

Γυναίκα

  • Ρύπος γυνή πέφυκε ηργυρωμένος.
  • Γυναικί κόσμος οι τρόποι, ουχί χρυσία.
  • Γυνή στρατηγεί και γυνή στρατεύεται.

Φιλία

  • Ισότης φιλότης.
  • Ο φίλος τον φίλον εν κινδύνοις γιγνώσκει.
  • Ζει χύτρα, ζη φιλία.
  • Ο φίλος τον φίλον εν πόνοις και κινδύνοις ου λείπει.
  • Άλας συνανηλώκαμεν.

Συναναστροφές

  • Ήλιξ ήλικα τέρπει.
  • Γέρων γέροντι ηδίστην γλώτταν έχει, παις παιδί.
  • Αεί κολοιός παρά κολοιώ ιζάνει

Ομιλία

  • Τις αγορεύειν βούλεται;
  • Αγροίκου μη καταφρόνει ρήτορος.
  • Ξίφος τιτρώσκει σώμα, τον δε νουν λόγος.

Βραχυλογία

  • Το λακωνίζειν εστί φιλοσοφείν.
  • Φαινομένων έργων περιττόν εστί μακρολογία.

Φλυαρία

  • Μηδέ χελιδόνας εν οικία δέχεσθαι.
  • …του Αρείου το απύλωτον στόμα…

Σιωπή

  • Κρείττον του λαλείν το σιγάν.
  • Ο σιωπών συναινεί.

Μυστικά

  • Ουδέν κρυπτόν υπό τον ήλιον.
  • Τα εν οίκω μη εν δήμω.
  • Ό συ κρύβεις εις την αγοράν κηρύσσεται.

Ασυνεννοησία

  • Εγώ σκόροδα σοι λέγω, συ δε κρόμμυα αποκρίνει.

Έπαινος & Κολακεία

  • Επαινούμενος, μη πάντα πίστευε.

Χάρες

  • Η χάρις αλλάξαι την φύσιν ου δύναται.

Συγκρούσεις

  • Προς λέοντα δορκάς άπτεται μάχης.
  • Ίσος πόλεμον ου ποιεί.

Διαφορετικότητα

  • Όσο διαφέρει σύκα καρδάμων.

Αδικία

  • Άμας απήτουν, οι δ’ απηρνούντο σκάφας.

Δικαιοσύνη

  • Δικαιότερος σταχάνης.
  • Οψέ θεών αλέουσι μύλοι, αλέουσι δε λεπτά.

Ισότητα

  • Ισότης φιλότης.
  • Ίσος πόλεμον ου ποιεί.

Εξουσία

  • Μακραί τυράννων χείρες.

Καταπίεση

  • Ου σχολή δούλοις.

Φασισμός

  • Μακραί τυράννων χείρες.

Βαρβαρότητα

  • Πας μη Έλλην, βάρβαρος.

Όπλα

  • Τέμνει σου το ξίφος ύδωρ, η δε σπάθη σου χιόνα.

Ελληνισμός

  • Πας μη Έλλην, βάρβαρος.

Βασιλιάδες

  • Ει μεν διώκει σε βασιλεύς, φύγε· ει δε Θεός, κάθου.

Επικοινωνία

  • Ειπών ά θέλεις, αντάκουε ά μη θέλεις

Γνώση

  • Ο γάρ μανθάνων ουκ έχει.

Εκπαίδευση

  • Το αποδημείν εί αρίστη παιδεία.
  • Ο πηλός αν μη δαρή, κέραμος ου γίγνεται.

Επιστήμη & Τεχνολογία

  • Δαιδάλου ποίημα.

Λογική

  • Ράβδος εν γωνία, άρα βρέχει.

Ηθική

  • Λύκος γηράσας νόμους ορίζει.

Αλήθεια & Ψέμα

  • Προς Κρήτα κρητίζεις.

Φαινομενικότητα

  • Όψις αδήλων τα φαινόμενα.
  • Ουχ άπαν το αμαρύσσον χρυσός.
  • Ένδοθι την Εκάβην, έκτοθι την Ελένην.

Αντιφάσεις

  • Άλλων ιατρός, αυτός έλκεσι βρύων.

Αυτοβελτίωση

  • Όφις ει μη φάγοι όφιν, δράκων ου γενήσεται.

Ανάγκη

  • Εξ ανάγκης και νόμου μετάθεσις γίγνεται.
  • Η παρούσα ευτυχία εστί μείζων, παρούσαν γαρ ανάγκην θεραπεύει.

Συμφέρον

  • Φιλούσι ιατροί λέγειν τά φαύλα μείζω.
  • Μήποτ’ ευ έρδειν γέροντα.

Ολιγάρκεια

  • Πλουσιώτατος ο ελαχίστοις αρκούμενος.

Υποσχέσεις

  • Αφροδίσιος γαρ όρκος ουκ εμποίνιμος.

Προσαρμογή

  • Ξένος ών ακολούθει τοις επιχωρίοις νόμοις.
  • Άλλος βίος, άλλη δίαιτα.

Ματαιοπονία

  • Ανδριάντα γαργαλίζεις
  • Κοσκίνω ύδωρ αντλείς.
  • Ηλίω φως δανείζεις.
  • Ξύλον αγκύλον ουδέποτε ορθόν.
  • Μυς εις τρώγλην μη χωρών, κολοκύνθην έφερεν.

Αρχή

  • Από Θεού άρξασθαι.

Αποφάσεις

  • Εν νυκτί βουλή.

Δράση

  • Λίθος κυλινδόμενος το φύκος ου ποιεί.

Προσπάθεια & Κόπος

  • Πόνος, ως λέγουσιν, ευκλείας πατήρ.
  • Πολλαίς πληγαίς δρυς δαμάζεται.
  • Συν δορί συν ασπίσιν.
  • Έργον όνον αποτρέψαι κνώμενον.
  • Πάντα λίθων και πάντα κάλων κινείν.

Αποκαλύψεις

  • Ανόητος νεοσσός εκών, δείκνυσι την εαυτού νεοσσιάν.

Επιμέλεια

  • Ατυχείν έξεστιν, αμελείν ουκ έξεστιν.

Πολυπραγμοσύνη

  • Μη παντί εμβάλλειν δεξιάν.

Ευκαιρίες

  • Από καταδυομένης νηός ό,τι αν λάβης κέρδος.

Δυνατότητες

  • Ου παντός πλειν ες Κόρινθον.

Μέσα & Μέθοδοι

  • Ήλω γαρ ο ήλος.
  • Πάσσαλος πασσάλω εκρούεται.
  • Συν δορί συν ασπίσιν.
  • Άμας απήτουν, οι δ’ απηρνούντο σκάφας.

Εμπόδια & Δυσκολίες

  • Χαλεπά τα καλά.
  • Τυφλός τω τοίχω επερειδόμενος, έως ώδε ο κόσμος έφη.

Ευκολία

  • Βους επί φάτνην.
  • Τέμνει σου το ξίφος ύδωρ, η δε σπάθη σου χιόνα.

Βάσανα

  • Βίος αληλεσμένος και μάζα μεμαγμένη.
  • Ουδέν κακόν ραδίως απόλλυται.
  • Ιλιάς κακών επῄει.

Προβλήματα

  • Όθι τις αλγεί, τόθι και την χείραν φέρει.

Παγίδες

  • Γέρων αλώπηξ ουχ αλίσκεται πάγη.

Ρίσκο

  • Η περί το φρέαρ όρχησις.

Κίνδυνος

  • Ο φίλος τον φίλον εν κινδύνοις γιγνώσκει.

Διαφωνία

  • Παντί λόγω λόγος παλαίει.

Πειθώ

  • Δόρυ και κηρύκειον.
  • Χρυσός Δανάην έπεισεν εθέλουσαν.

Ομαδικότητα

  • Μία μέλισσα μέλι ου ποιεί.

Ηγεσία & Διοίκηση

  • Αρχηγού παρόντος, πάσα αρχή παυσάτω.
  • Οποία η δέσποινα, τοίαι και αι θεραπαινίδες.
  • Ουχ εύδει ποιμήν.

Χρήμα

  • Γενναίος εί εκ βαλαντίου.
  • Οκκ’ αργύριον ή πάντα θει κηλαύνεται.
  • Τα Ταντάλου τάλαντα τανταλίζεται.

Πλούτος

  • Υπόπτερος δ’ ο πλούτος.
  • Ο πλούτος θνητός, η δόξα αθάνατος.

Αφθονία

  • Άμαις και σκάφαις.

Πολυτέλεια

  • Συρακοσίων τράπεζα.

Ιδιοκτησία

  • Ουδέν η κτήσις, εάν μη η χρήσις παρή.

Κέρδος

  • Από καταδυομένης νηός ό,τι αν λάβης κέρδος.

Διαφθορά

  • Βους επί γλώσσης.
  • Χρυσός Δανάην έπεισεν εθέλουσαν.

Δρόμος

  • Οδού παρούσης την ατραπόν μη ζήτει.

Ταξίδι

  • Το αποδημείν εί αρίστη παιδεία.

Απολαύσεις & Ηδονές

  • Το γαρ ηδύ, εάν πολύ, ου τι γε ηδύ.
  • Όνειδος αισχρός βίος όμως, καν ηδύς ή.
  • Έπεσθαι τοις τερπνοίς είωθε τα λυπηρά.
  • Αδώνιδος κήποι.

Αλκοόλ

  • Από κύλικος μέχρι χειλέων πολλά πέλει.
  • Πίνειν εξ αργυρού φρέατος.
  • Το εν τη καρδία του νήφοντος επί της γλώττης εστί του μεθύοντος.

Αίτιο & Αποτέλεσμα

  • Όθι τις αλγεί, τόθι και την χείραν φέρει.
  • Εν τω τυχόντι σχοινίω ουκ απάγχεται.
  • Το κακώς πορισθέν κακώς όλλυται.

Ευτυχία & Δυστυχία

  • Η παρούσα ευτυχία εστί μείζων, παρούσαν γαρ ανάγκην θεραπεύει.

Άνοδος & Κάθοδος

  • Από όνων εφ’ ίππους.

Νίκη & Ήττα

  • Καδμεία νίκη.

Φήμη & Δόξα

  • Ο πλούτος θνητός, η δόξα αθάνατος.
  • Πόνος, ως λέγουσιν, ευκλείας πατήρ.

Αναπόφευκτο

  • Ουδέν κακόν αμιγές καλού.
  • Το πεπρωμένον φυγείν αδύνατον.
  • Κόρακος εξελεύσεται «κρα».

Αμετάκλητες Εξελίξεις

  • Ό γέγονε, γέγονε.

Αταξία

  • Σύρβα τύρβα.

Κούραση

  • Ου σχολή δούλοις.

Φτώχεια

  • Μηδέ πάτταλον.

Ερημιά

  • Σκυθών ερημία.

Πείνα

  • Πεινώντι παν εστι χρήμα εδώδιμον.

Λύκοι

  • Λύκος εν αιτία γίνεται καν φέρει καν μη φέρει.

Άλογα

  • Από όνων εφ’ ίππους.

Γαϊδούρια

  • Όνος ύεται.
  • Κάμηλος και ψωριώσα πολλών όνων φορτία ανατίθεται.
  • Έργον όνον αποτρέψαι κνώμενον.

Φίδια

  • Όφις ει μη φάγοι όφιν, δράκων ου γενήσεται.



Συστήνουμε:

Αν σας ενδιαφέρουν τα αρχαιοπρεπή αποφθέγματα, δείτε επίσης και τα Δελφικά Παραγγέλματα, τη σελίδα με ta Αρχαία Γνωμικά, τα Λατινικά ρητά , τα Εκκλησιαστικά ρητά καθώς και τις Βυζαντινές ρήσεις.










Widgets με Γνωμικά για την Ιστοσελίδα σας.
Αν θέλετε να ενσωματώσετε στο blog ή στην ιστοσελίδα σας widgets με Γνωμικά που τροφοδοτούνται από τη βάση δεδομένων του Γνωμικολογικού, μπορείτε να τα βρείτε εδώ.
Μανώλης Παπαθανασίου   2008 – 2018


Σχετικό Γνωμικό
Αι παροιμίαι παλαιάς εισίν φιλοσοφίας εγκαταλείμματα, περισωθέντα διά συντομίαν και δεξιότητα.
Αριστοτέλης


Google

owl

Δείγμα Γνωμικών