gnomikologikon

Γνωμικολογικον

Αποφθέγματα, Γνωμικά, Αφορισμοί, Ρητά, Παροιμίες
 
 
 

Λατινικά Ρητά

Λατινομάθεια


My "other" sites:



λατινικες ρητα

Αν σας αρέσουν τα Λατινικά Ρητά, πιθανόν να σας ενδιαφέρουν και
οι  Λατινικές Λέξεις  καθώς και οι  Λατινικές Φράσεις 

Ιστορικές Φράσεις
Timeo Danaos et dona ferrentes.

μτφρ: φοβού τους Δαναούς και δώρα φέροντας

Βιργίλιος, 70-19 π.Χ., Λατίνος ποιητής

Hannibal ante portas.

μτφρ: ο Αννίβας προ των πυλών.

ο φόβος των Ρωμαίων όταν ο Αννίβας πλησίαζε, περί το 217 π.Χ.

Delenda Carthago!

μτφρ: να καταστραφεί η Καρχηδών!

Κάτων ο πρεσβύτερος, 234-149 π.Χ., Ρωμαίος πολιτικός

έκλεινε όλες τις ομιλίες του με αυτή την φράση.

Quo usque tandem abutere, Catilina, patientia nostra?

μτφρ: μέχρι πότε, Καταλίνα, θα κάνεις κατάχρηση της υπομονής μας;

Κικέρων, 106-43 π.Χ., Ρωμαίος ρήτορας & πολιτικός

στην πρώτη του αγόρευση κατά του συνωμότη Καταλίνα

Alea jacta est.

μτφρ: ο κύβος ερρίφθη

Ιούλιος Καίσαρ, 101-14 π.Χ, Ρωμαίος στρατηγός και ύπατος

το είπε όταν διέβη τον Ρουβίκωνα, αλλά ήταν παλιότερη ελληνική παροιμία

Tu quoque, fili!

μτφρ: και συ τέκνον![Βρούτε]

Ιούλιος Καίσαρ, 101-14 π.Χ, Ρωμαίος στρατηγός και ύπατος

τα τελευταία λόγια του (ειπώθηκαν στα Ελληνικά)

Sic semper tyrannis!

μτφρ: έτσι πάντα στους τυράννους!

μότο της Βιρτζίνια αλλά και η κραυγή του Μπουθ όταν πυροβόλησε τον Λίνκολν

Ο Sancta simplicitas!

μτφρ: Ω ιερή απλότητα! ή Ω αγία αφέλεια!

Jan Hus, 1369-1415, Τσέχος θεολόγος & αιρετικός

πεθαίνοντας στην πυρά, όταν είδε μια γριούλα να ρίχνει προσανάμματα στη φωτιά

Αγάπη και Έρωτας
Amantes amentes

μτφρ: οι ερωτευμένοι [είναι] τρελοί

Τερέντιος, 185-159 π.Χ., Ρωμαίος κωμωδιογράφος

Si vis amari, ama.

μτφρ: αν θέλεις να σ’ αγαπούν, να αγαπάς

Σενέκας, 4 μ.Χ-65 μ.Χ., Ρωμαίος φιλόσοφος

Omnia vincit amor.

μτφρ: ο έρωτας νικάει τα πάντα

Βιργίλιος, 70-19 π.Χ., Λατίνος ποιητής

Αλκοόλ
In vino veritas.

μτφρ: εν οίνω η αλήθεια.

Nemo saltat sobrius.

μτφρ: κανένας δεν χοροπηδάει (χορεύει) όντας νηφάλιος

Bibere humanum est, ergo bibamus.

μτφρ: είναι ανθρώπινο να πίνεις, επομένως ας πιούμε

Λόγια
Res, non verba.

μτφρ: έργα, όχι λόγια

Qui tacet consentit.

μτφρ: ο σιωπών συναινεί

Quidquid latine dictum sit, altum videtur.

μτφρ: ό,τι λέγεται στα λατινικά φαίνεται βαθυστόχαστο

Cor ad cor loquitur.

μτφρ: η καρδιά μιλάει στην καρδιά

Ιερός Αυγουστίνος, 354-430, Άγιος

Verba volant, scripta manent.

μτφρ: τα λόγια πετούν, τα γραπτά μένουν

βασισμένο στο ομηρικό "έπεα πτερόεντα"

Εξωτερική Εμφάνιση
Vultus est index animi.

μτφρ: το πρόσωπο είναι ο δείκτης της ψυχής

Fronti nulla fides.

μτφρ: καμιά εμπιστοσύνη στην εξωτερική όψη (στη βιτρίνα)

Barba non facit philosophum.

μτφρ: Τα γένια δεν κάνουν τον φιλόσοφο

Δυνατότητες
Nemo dat quod non habet.

μτφρ: κανένας δεν δίνει αυτό που δεν έχει

Age quot agis.

μτφρ: κάνε αυτό που κάνεις [μην κάνεις πολλά πράγματα μαζί]

Non omnia possumus omnes.

μτφρ: όλα δεν μπορούμε να τα κάνουμε όλοι

Οράτιος, 65-8 π.Χ., Λατίνος ποιητής

Lupus dentis, taurus cornis.

μτφρ: ο λύκος με τα δόντια και ο ταύρος με τα κέρατα [επιτίθεται]

δηλαδή ο καθένας χρησιμοποιεί τα μέσα που διαθέτει

Ubi nihil vales, ibi nihil velis.

μτφρ: όποιος δεν αξίζει τίποτα, δεν μπορεί να θέλει τίποτα

Arnold Geulincx, 1624-1669, Φλαμανδός φιλόσοφος

Ελαττώματα
Nemo sine vitio est.

μτφρ: κανείς δεν υπάρχει χωρίς ελάττωμα

Σενέκας, 4 μ.Χ-65 μ.Χ., Ρωμαίος φιλόσοφος

Nihil est ab omni parte beatum.

μτφρ: τίποτε δεν είναι ευλογημένο σε όλα

Οράτιος, 65-8 π.Χ., Λατίνος ποιητής

Semper idem.

μτφρ: πάντα το ίδιο (ή, πάντα ο ίδιος)

Κικέρων, 106-43 π.Χ., Ρωμαίος ρήτορας & πολιτικός

Ηγεσία
De minimis non curat praetor.

μτφρ: ο πραίτωρ δεν ασχολείται με τα παράμικρα

Rex non potest peccare.

μτφρ: ο βασιλιάς δεν μπορεί να έχει άδικο

Oderint, dum metuant.

μτφρ: ας με μισούν, αρκεί να με φοβούνται

Καλιγούλας, Ρωμαίος αυτοκράτορας

αγαπημένη του φράση, που μάλλον ανήκει στον ποιητή Accius

Corruptio optimi pessima.

μτφρ: η διαφθορά των αρίστων είναι η χειρότερη

Nemo autem regere potest nisi qui et regi.

μτφρ: κανείς δεν μπορεί να διοικήσει, αν δεν είναι είναι δυνατόν να τον διοικήσουν

Σενέκας, 4 μ.Χ-65 μ.Χ., Ρωμαίος φιλόσοφος

Ζωή & Ύπαρξη
Dum spiro spero.

μτφρ: όσο αναπνέω ελπίζω

Bis vivit qui bene vivit.

μτφρ: ζει δυο φορές αυτός που ζει καλά

Ubi bene, ibi patria.

μτφρ: όπου [αισθάνεσαι] καλά, εκεί η πατρίδα σου

Dum vivimus vivamus.

μτφρ: όσο ζούμε, ας ζήσουμε

Vivamus, moriendum est.

μτφρ: ας ζήσουμε [αφού] πρέπει να πεθάνουμε

Σενέκας, 4 μ.Χ-65 μ.Χ., Ρωμαίος φιλόσοφος

Cogito ergo sum.

μτφρ: σκέφτομαι, άρα υπάρχω

Καρτέσιος (Descartes), 1596-1650, Γάλλος φιλόσοφος

Primum vivere deinde philosophari..

μτφρ: πρώτα το ζην και μετά το φιλοσοφείν

Thomas Hobbes, 1588-1679, Άγγλος φιλόσοφος

Ματαιότητα
Sic transit gloria mundi.

μτφρ: έτσι περνάει η [μάταιη] δόξα σ’ αυτόν τον κόσμο

Pulvis et umbra sumus.

μτφρ: είμαστε σκόνη και σκιά

Οράτιος, 65-8 π.Χ., Λατίνος ποιητής

Omnes una manet nox.

μτφρ: μια νύχτα μας περιμένει όλους

Οράτιος, 65-8 π.Χ., Λατίνος ποιητής

Fama volat.

μτφρ: η φήμη πετάει

Et in Arcadia ego.

μτφρ: [ήμουν] και στην Αρκαδία εγώ

Επιγραφή σε τάφο σε πίνακα του Poussin

Θάνατος
Memento mori.

μτφρ: θυμήσου το θάνατο

Moriamur, et in media arma ruamus.

μτφρ: ας πεθάνουμε και ας ορμήσουμε μέσα στη μάχη

Βιργίλιος, 70-19 π.Χ., Λατίνος ποιητής

Ave Caesar, morituri te salutant.

μτφρ: Χαίρε Καίσαρ, οι μελλοθάνατοι σε χαιρετούν

χαιρετισμός των μονομάχων πριν από τους αγώνες στις ρωμαϊκές αρένες

Plaudite, amici, comedia finita est!

μτφρ: χειροκροτήστε, φίλοι, η κωμωδία τελείωσε!

Αύγουστος, 63 π.Χ-14 μ.Χ., Ρωμαίος Αυτοκράτορας

τα τελευταία του λόγια

Non omnis moriar.

μτφρ: δεν θα πεθάνω ολόκληρος [κάτι από μένα θα παραμείνει ζωντανό]

Οράτιος, 65-8 π.Χ., Λατίνος ποιητής

Omnia mors aequat.

μτφρ: ο θάνατος εξισώνει τα πάντα

Mors certa, hora incerta.

μτφρ: ο θάνατος είναι σίγουρος, η ώρα του δεν είναι σίγουρη

Mors ultima ratio.

μτφρ: ο θάνατος έχει τον τελευταίο λόγο

Nascentes morimur.

μτφρ: από τη στιγμή που γεννιόμαστε, [αρχίζουμε να] πεθαίνουμε

Ave atque vale.

μτφρ: χαίρε και αντίο

Κάτουλος, 84-54 π.Χ, Λατίνος ποιητής

Φόβος & Απειλή
Timendi causa est nescire.

μτφρ: η αιτία του φόβου είναι η άγνοια

Σενέκας, 4 μ.Χ-65 μ.Χ., Ρωμαίος φιλόσοφος

In cauda venenum.

μτφρ: στην ουρά είναι το δηλητήριο

αντίστοιχο του "πίσω έχει η αχλάδα την ουρά"

Latet anguis in herba.

μτφρ: ένα φίδι κρύβεται στα χόρτα

Βιργίλιος, 70-19 π.Χ., Λατίνος ποιητής

Θέληση και Δύναμη
Citius, Altius, Fortius

μτφρ: πιο γρήγορα, πιο ψηλά, πιο δυνατά

Πιέρ ντε Κουμπερντέν, 1863-1937, Γάλλος αναβιωτής των Ολυμπιακών

Μότο των Ολυμπιακών αγώνων, εμπνευσμένο από το θυρεό του σχολείου του

Vincit qui se vincit.

μτφρ: κυριαρχεί αυτός που κυριαρχεί στον εαυτό του

Vires acquirit eundo.

μτφρ: αποκτάς δύναμη προχωρώντας

Βιργίλιος, 70-19 π.Χ., Λατίνος ποιητής

Nil desperandum!

μτφρ: ποτέ μην απελπίζεσαι

Οράτιος, 65-8 π.Χ., Λατίνος ποιητής

Libens-Volens-Potens

μτφρ: Έτοιμος, Πρόθυμος, Ικανός

Dictum, factum.

μτφρ: με το που το είπαμε, έγινε.

Quinon proficit deficit.

μτφρ: όποιος δεν προχωρά, πάει προς τα πίσω

Aut viam inveniam aut faciam.

μτφρ: ή θα τον βρούμε το δρόμο ή θα τον φτιάξουμε

Αννίβας, 247 - 183 π.Χ., Καρχηδόνιος στρατηλάτης

προσπαθώντας να διασχίσει τις Άλπεις περί το 212 π.Χ.

Memento audace semper.

μτφρ: να θυμάσαι πάντα να τολμάς

D’ Annunzio, 1863-1938, Ιταλός ποιητής

Ολιγάρκεια
Multum, non multa.

μτφρ: πολύ, όχι πολλά

Multa paucis.

μτφρ: πολλά με λίγα (λόγια ή μέσα)

Θρησκεία και Θεός
Fiat Lux.

μτφρ: Γενηθήτω φως

από τη Vulgata (Γένεσις Α')

Ecce homo.

μτφρ: Ίδε ο άνθρωπος.

από τη Vulgata (φράση του Πιλάτου, κατά Ιωάννην ΙΘ')

Vide et credere.

μτφρ: δες και πίστεψε

Credo quia absurdum.

μτφρ: πιστεύω διότι είναι παράλογο

Τερτυλλιανός, 155-222 μ.Χ., Καρχηδόνιος θεολόγος

Noli me tangere.

μτφρ: μη μου άπτου

από τη Vulgata (λόγια του Ιησού)

Deus vult.

μτφρ: ο Θεός θέλει

Το σύνθημα στις μάχες της πρώτης σταυροφορίας

Cito fit quod dii volunt.

μτφρ: γρήγορα γίνεται αυτό που θέλουν οι θεοί

Γάιος Πετρώνιος, 1ος μ.Χ αιων, Ρωμαίος συγγραφέας

Non serviam!

μτφρ: Δεν θα [σε] υπηρετήσω

από τη Vulgata (ο Σατανάς προς το Θεό)

Vada retro me, Satana!

μτφρ: Ύπαγε οπίσω μου Σατανά

από τη Vulgata (λόγια του Ιησού)

Ora et labora.

μτφρ: να προσεύχεσαι και να εργάζεσαι

σύνθημα των Βενεδεκτίνων μοναχών

Cuius regio, eius religio.

μτφρ: όποιου το βασίλειο, εκείνου η θρησκεία

Post tenebras lux.

μτφρ: μετά το σκοτάδι, φως

από τη Vulgata (βιβλίο Ιώβ).

συν τοις άλλοις, σύνθημα των Καλβινιστών

Totus Tuus.

μτφρ: όλος δικός Σου

Μότο του Πάπα Ιωάννη-Παύλου Β’

Καλό και Κακό
Nemo malus felix.

μτφρ: κανένας κακός δεν είναι ευτυχισμένος

Γιουβενάλης, 1ος-2ος αιών μΧ, Ρωμαίος σατιρικός ποιητής

De malo, bonum.

μτφρ: από το κακό, καλό

Ne cede malis.

μτφρ: μην υποκύπτεις στο κακό (ή στα βάσανα)

Βιργίλιος, 70-19 π.Χ., Λατίνος ποιητής

Nota res mala, optima.

μτφρ: τα γνωστά κακά είναι τα πιο καλά

Omne bonum trium.

μτφρ: όλα τα καλά πράγματα είναι τρία

Male parta male dilabuntur.

μτφρ: άσχημα χάνεται ό,τι άσχημα αποκτάται

Κικέρων, 106-43 π.Χ., Ρωμαίος ρήτορας και πολιτικός

Canis caninam non est.

μτφρ: ο σκύλος, σκύλο δεν τρώει

Αλήθεια και Ψέμα
Vincit omnia veritas.

μτφρ: η αλήθεια υπερισχύει όλων

Veritas odit moras.

μτφρ: η αλήθεια απεχθάνεται την καθυστέρηση

Σενέκας, 4 μ.Χ-65 μ.Χ., Ρωμαίος φιλόσοφος

Mundus vult decipi, ergo decipiatur.

μτφρ: ο κόσμος θέλει να εξαπατηθεί, άσ’ τον λοιπόν να εξαπατηθεί

Γάιος Πετρώνιος, 1ος μ.Χ αιών, Ρωμαίος συγγραφέας

Esse quam videri.

μτφρ: να είσαι παρά να φαίνεσαι

Κικέρων, 106-43 π.Χ., Ρωμαίος ρήτορας & πολιτικός

Addito salis grano.

μτφρ: προσθέτω και λίγο αλάτι

Πλίνιος ο Πρεσβύτερος, 23-79 μ.X., Ρωμαίος φυσιοδίφης

Λάθη
Errare humanum est.

μτφρ: το σφάλλειν ανθρώπινον.

Post hoc, ergo propter hoc.

μτφρ: κατόπιν αυτού, άρα εξαιτίας αυτού

Γνωστό και ως σφάλμα "post hoc"

Falsus in uno, falsus in toto.

μτφρ: λάθος σε ένα, λάθος σε όλα

Splendide mendax.

μτφρ: υπέροχα λάθος

Οράτιος, 65-8 π.Χ., Λατίνος ποιητής

Cui peccare licet peccat minus.

μτφρ: αυτός που του επιτρέπεται να σφάλλει, σφάλλει λιγότερο

Οβίδιος, 43 π.Χ.-17 μ.Χ., Ρωμαίος ποιητής

Νίκη και Ήττα
Veni, vidi, vici.

μτφρ: Ήρθα, είδα, νίκησα

Ιούλιος Καίσαρ, 101-14 π.Χ, Ρωμαίος στρατηγός και ύπατος

μήνυμα στη Σύγκλητο μετά τη νίκη του επί του βασιλιά του Πόντου, το 47 π.Χ.

Ubi concordia, ibi victoria.

μτφρ: όπου ενότητα, εκεί νίκη

Vincere est totum.

μτφρ: το να νικάς είναι το παν

Ad victor spolia.

μτφρ: στο νικητή τα λάφυρα

Vae victis.

μτφρ: Ουαί τοις ηττημένοις

Βρέννος, αρχηγός των Γαλατών, το 387 π.Χ.

ρίχνοντας το ξίφος του στη ζυγαριά των λύτρων που του πρόσφεραν οι Ρωμαίοι

Vi Veri Veniversum Vivus Vici.

μτφρ: με τη δύναμη της αλήθειας, ζώντας, κατέκτησα το σύμπαν

από τον Φάουστ του Γκαίτε

Αναφέρθηκε και στην ταινία "V for Vendeta"

Sic itur ad astra.

μτφρ: έτσι θα πας στα άστρα (=έτσι θα δοξαστείς)

Βιργίλιος, 70-19 π.Χ., Λατίνος ποιητής

Νόμοι και Δίκαιο
Nullum crimen, nulla poena sine lege.

μτφρ: Κανένα έγκλημα, καμιά ποινή χωρίς [ήδη ισχύοντα] νόμο

Θεμελιώδες νομικό αξίωμα

Ratio legis est anima legis.

μτφρ: η αιτία του νόμου είναι η ψυχή του νόμου

Testis unus, testis nullus.

μτφρ: είς μάρτυς, ουδείς μάρτυς

Lex malla, lex nulla.

μτφρ: ο κακός νόμος,δεν είναι καθόλου νόμος

Θωμάς Ακινάτης

Dura lex, sed lex.

μτφρ: σκληρός νόμος, αλλά νόμος

Necessitas non habet legem.

μτφρ: η ανάγκη δεν ξέρει νόμο

Salus populi suprema lex.

μτφρ: η ευημερία του λαού είναι ο υπέρτατος νόμος

Κικέρων, 106-43 π.Χ., Ρωμαίος ρήτορας και πολιτικός

Abusus non tollit usum.

μτφρ: η κατάχρηση δεν καταργεί (απαξιώνει) τη χρήση

Summum jus, summa injuria.

μτφρ: υπέρτατη (υπερβολική) δικαιοσύνη, υπέρτατη αδικία

Audiatur et altera pars.

μτφρ: ακούστε και την άλλη πλευρά

Ne bis in idem.

μτφρ: όχι δύο φορές [έγκληση] για το ίδιο [αδίκημα]

Iniuria non excusat iniuriam.

μτφρ: η αδικία δεν δικαιολογεί [μιαν άλλη] αδικία

Pacta sunt servanta.

μτφρ:οι συμφωνίες πρέπει να τηρούνται

Quod semper, quod ubique, quo ab omnibus.

μτφρ: ό,τι [υπήρχε] πάντα, ό,τι παντού, ό,τι από όλους

Legum servi sumus ut liberi esse possimus.

μτφρ: είμαστε σκλάβοι του νόμου για να μπορούμε να είμαστε ελεύθεροι

Κικέρων, 106-43 π.Χ., Ρωμαίος ρήτορας & πολιτικός

Sol omnibus lucet.

μτφρ: ο ήλιος λάμπει για όλους.

Γάιος Πετρώνιος, 1ος μ.Χ αι., Ρωμαίος συγγραφέας

Fiat iustitia, et pereat mundus.

μτφρ: ας επικρατήσει η δικαιοσύνη, κι ας χαθεί ο κόσμος

Μόττο του αυτοκράτορα της Αγ. Ρωμ. Αυτοκρατορίας Φερδινάνδου Ι (1503-1564)

Πόλεμος και Ειρήνη
Si vis pacem para bellum.

μτφρ: αν θες ειρήνη, να ετοιμάζεσαι για πόλεμο

Ultima ratio regum.

μτφρ: το έσχατο επιχείρημα των βασιλέων

χαραγμένο στα κανόνια του Μ. Φρειδερίκου της Πρωσίας

Dulce bellum inexpertis.

μτφρ: γλυκύς φαίνεται ο πόλεμος σ' αυτούς που δεν έχουν πείρα (από πόλεμο)

Πίνδαρος, Αρχαίος Έλληνας ποιητής

Bellaque matribus detestata.

μτφρ: πόλεμος, μισητός από τις μητέρες

Οράτιος, 65-8 π.Χ., Λατίνος ποιητής

Nervus rerum [/belli], pecuniam.

μτφρ: η ψυχή των πραγμάτων (ή του πολέμου) είναι τα λεφτά

Κικέρων, 106-43 π.Χ., Ρωμαίος ρήτορας και πολιτικός

Inter arma silent leges.

μτφρ: ανάμεσα στα όπλα (δηλ. στον πόλεμο) οι νόμοι σιγούν

Πολιτική και Εξουσία
Vox populi, vox dei.

μτφρ: φωνή λαού, φωνή Θεού

Panem et circenses.

μτφρ: άρτον και θεάματα.

Γιουβενάλης, Ρωμαίος σατιρικός ποιητής

Divide ut regnes.

μτφρ: διαίρει και βασίλευε (ut=για να)

Ubi dubium ibi libertas.

μτφρ: όπου αμφισβήτηση, εκεί ελευθερία

Publilius Syrus, 1ος μ.Χ αιών, Ρωμαίος γνωμικογράφος

O Tite tute Tati tibi tanta tyranne tulisti!

μτφρ: Ω εσύ τύραννε, Titus Tatius, τόσα πράγματα έκανες για σένα

Ennius, 239-169 π.Χ., Ρωμαίος συγγραφέας

Λατινικός γλωσσοδέτης

Cedant arma togae.

μτφρ: ας υποκύψουν τα άρματα [οι στρατιωτικοί] στην τήβεννο [στην πολιτική εξουσία]

Κικέρων, 106-43 π.Χ., Ρωμαίος ρήτορας και πολιτικός

Nihil est incertius volgo.

μτφρ: τίποτε δεν είναι πιο αβέβαιο από τον όχλο

Κικέρων, 106-43 π.Χ., Ρωμαίος ρήτορας και πολιτικός

Novus ordo seclorum.

μτφρ: Νέα τάξη των αιώνων

φράση σε θυρεό των ΗΠΑ

E pluribus unum.

μτφρ: από τους πολλούς, ένας

φράση στο θυρεό των ΗΠΑ

Qualis rex, talis grex.

απόδοση: ο λαός έχει το βασιλιά που του αξίζει

Σιγουριά
Nullius in verba.

μτφρ: [μη βασίζεσαι] στα λόγια κανενός

Οράτιος, 65-8 π.Χ., Λατίνος ποιητής

Semper letteris mandate.

μτφρ: πάντα γραπτές οδηγίες

Medio tutissimus ibis.

μτφρ: είναι ασφαλέστερο να προχωράς στη μέση [του δρόμου]

Οβίδιος, 43 π.Χ.-17 μ.Χ., Ρωμαίος ποιητής

Mus uni non fidit antro.

μτφρ: το ποντίκι δεν βασίζεται σε μια τρύπα μόνο

Hospes hostis.

απόδοση: κάθε ξένος είναι εχθρός

Via trita, via tuta.

μτφρ: δρόμος περπατημένος, δρόμος σίγουρος.

Nil homini certum est.

μτφρ: τίποτε δεν είναι σίγουρο στον άνθρωπο

Οβίδιος, 43 π.Χ.-17 μ.Χ., Ρωμαίος ποιητής

Σχεδιασμός
Malum consilium quod mutari non potest.

μτφρ: είναι κακό σχέδιο αυτό που δεν μπορεί να αλλάξει

Publilius Syrus, 1ος μ.Χ αιών, Ρωμαίος γνωμικογράφος

Exitus acta probat.

μτφρ: ο σκοπός δικαιώνει την πράξη

Οβίδιος, 43 π.Χ.-17 μ.Χ., Ρωμαίος ποιητής

Espice, adspice, prospice.

μτφρ: εξέταζε το παρελθόν, εξέταζε το παρόν, εξέταζε το μέλλον

Gladiator in arena consilium capit.

μτφρ: ο μονομάχος κάνει το σχέδιό του μέσα στην αρένα

Σενέκας, 4 μ.Χ-65 μ.Χ., Ρωμαίος φιλόσοφος

Τέχνη
Ars longa, vita brevis.

μτφρ: η τέχνη μακρά, ο βίος βραχύς

Ιπποκράτης, 460-377 π.Χ., Πατέρας της ιατρικής

Sutor, ne supra crepidam.

μτφρ: παπουτσή, όχι πάνω από το σανδάλι

Απελλής, 4ος αιων π.Χ., Αρχαίος ζωγράφος

σε παπουτσή που κλήθηκε να συμβουλέψει για την εικόνα ενός σανδαλιού και θέλησε να κρίνει και το υπόλοιπο έργο

Finis coronat opus.

μτφρ: το τέλος στεφανώνει το έργο.

Nulla dies sine linea.

μτφρ: ούτε μέρα χωρίς γραμμή

Απελλής, Αρχαίος ζωγράφος

Ingenio maximus, arte rudis.

μτφρ: μέγιστη διάνοια, πρωτόγονη τεχνική

Οβίδιος, 43 π.Χ.-17 μ.Χ., Ρωμαίος ποιητής

αναφερόμενος στον ποιητή Έννιο)

Τύχη και Πεπρωμένο
Fortuna vitrea est: tum cum splendet frangitu.

μτφρ: Η τύχη είναι γυαλί: εκεί που λάμπει, θρυμματίζεται

Publilius Syrus, 1ος μ.Χ αιών, Ρωμαίος γνωμικογράφος

Virtutis fortuna comes.

μτφρ: η καλή τύχη είναι σύντροφος της αρετής

Audaces fortuna iuvat.

μτφρ: η τύχη βοηθάει τους τολμηρούς

Βιργίλιος, 70-19 π.Χ., Λατίνος ποιητής

Fata viam invenient.

μτφρ: οι μοίρες θα βρουν το δρόμο

Βιργίλιος, 70-19 π.Χ., Λατίνος ποιητής

Nomen est omen.

μτφρ: το όνομα είναι σημάδι (αλλά και κατάρα;)

Αίτιο και Αποτέλεσμα
Causa latet, vis est notissima.

μτφρ: η αιτία είναι κρυμμένη, το αποτέλεσμα είναι εμφανέστατο

Οβίδιος, 43 π.Χ.-17 μ.Χ., Ρωμαίος ποιητής

Omnium rerum principia parva sunt.

μτφρ: η αρχή όλων των πραγμάτων είναι μικρή.

Κικέρων, 106-43 π.Χ., Ρωμαίος ρήτορας & πολιτικός

Omnia causa fiunt.

μτφρ: όλα συμβαίνουν για κάποιο λόγο

Υγεία
Mens sana in corpore sano.

μτφρ: νους υγιής εν σώματι υγιεί

Γιουβενάλης, Ρωμαίος σατιρικός ποιητής

Primum, non nocere.

μτφρ: πρώτα απ' όλα, μην κάνεις κακό

Ιπποκράτης, 460-377 π.Χ., Πατέρας της ιατρικής

Quod me nutrit me destruit.

μτφρ: ότι με τρέφει [ή με ταΐζει] με καταστρέφει

Christopher Marlowe, 1564-1593, Άγγλος θεατρικός συγγραφέας

Φύση
Natura non facit saltus.

μτφρ: η Φύση δεν κάνει άλματα

Natura nihil fit in frustra.

μτφρ: η Φύση δεν κάνει τίποτα χωρίς λογο

Natura est deus in rebus.

μτφρ: η Φύση είναι ο θεός στα πράγματα

Giordano Bruno, 1548-1600, Ιταλός μοναχός & φυσικός φιλόσοφος

Suave mare magno.

μτφρ: ευχάριστο να αγναντεύεις την αγριεμένη θάλασσα [από τη στεριά]

Λουκρήτιος, 98-55 π.Χ., Λατίνος ποιητής

Deus sive Natura.

μτφρ: Θεός ή Φύση (δηλαδή, ότι είναι ταυτόσημες έννοιες

Σπινόζα, 1632-1677, Ολλανδός φιλόσοφος

Χρόνος
Carpe diem.

μτφρ: άρπαξε [και αξιοποίησε] τη μέρα

Οράτιος, 65-8 π.Χ., Λατίνος ποιητής

O tempora! Ο mores!

μτφρ: ω καιροί, ω ήθη!

Κικέρων, 106-43 π.Χ., Ρωμαίος ρήτορας και πολιτικός

Fugit inreparabile tempus.

μτφρ: ο χρόνος φεύγει ανεπιστρεπτί

Βιργίλιος, 70-19 π.Χ., Λατίνος ποιητής

Ad calendas Graecas.

μτφρ: στις ελληνικές καλένδες

Παροιμιακή φράση (που σημαίνει «ποτέ»)

Tempus edax rerum.

μτφρ: ο χρόνος που τρώει όλα τα πράγματα (πανδαμάτωρ χρόνος)

Οβίδιος, 43 π.Χ.-17 μ.Χ., Ρωμαίος ποιητής

In saecula saeculorum.

μτφρ: εις τον αιώνα των αιώνων.

Εκκλησιαστικό

Γνώση & Εμπειρία
Aude sapere.

μτφρ: να τολμάς να γνωρίζεις

Nihil sub sole novum.

μτφρ: τίποτε δεν είναι καινούργιο κάτω από τον ήλιο

Usus est magister optimus.

μτφρ: η χρήση είναι ο καλύτερος δάσκαλος

Quod nocet, saepe docet.

μτφρ: ό,τι πονάει, συχνά διδάσκει

Experientia docet.

μτφρ: η εμπειρία διδάσκει

De omnibus dubitandum.

μτφρ: να αμφιβάλλεις για όλα

Καρτέσιος, 1596-1650, Γάλλος φιλόσοφος

Ερωτήσεις
Non quis, sed quid.

μτφρ: όχι ποιος, αλλά τι

Quis, quid, ubi, quibus auxiliis, cur, quomodo, quando?

μτφρ: ποιος, τι, πού, με τι, γιατί, πώς, πότε

Μάρκος Φάβιος Κοϊντιλιανός, 35-96 μ.Χ., Ρωμαίος ρήτορας

Σχετικότητα
Mutatis mutandis.

έννοια: τηρουμένων των αναλογιών

Fabas indulcet fames.

μτφρ: τα φασόλια τα γλυκαίνει η πείνα

Minima maxima sunt.

μτφρ: τα ελάχιστα είναι μέγιστα

ή: τα ασήμαντα είναι τα πιο σημαντικά

Διάφορα
Pecunia non olet.

μτφρ: το χρήμα δεν μυρίζει

De gustibus non est disputandum.

μτφρ: τα γούστα δεν συζητιούνται

In girum imus nocte et consumimur igni.

μτφρ: τριγυρνάμε [κρλκτ: κάνουμε κύκλο] τη νύχτα και μας κατακαίει η φωτιά

Μεσαιωνικό λατινικό παλίνδρομο επίγραμμα (καρκινική επιγραφή)

Γνωστό και ως «Διαβολικός στίχος». Ήταν και τίτλος ταινίας του Γκυ Ντεμπόρ (1960)









Widgets με Γνωμικά για την Ιστοσελίδα σας.
Αν θέλετε να ενσωματώσετε στο blog ή στην ιστοσελίδα σας widgets με Γνωμικά που τροφοδοτούνται από τη βάση δεδομένων του Γνωμικολογικού, μπορείτε να τα βρείτε εδώ.
Μανώλης Παπαθανασίου   2008 – 2018


Σχετικό Γνωμικό
Ό,τι λέγεται στα λατινικά, ακούγεται βαθυστόχαστο.
Λατινικό ρητό


λατινικα ρητα

Google